Tıkladığımız Hayatlar: People’s Republic of Desire (Arzu Halk Cumhuriyeti)

Sosyal medya teknolojilerinin gelişimiyle birlikte hayatlarımızda yaşanan dönüşümlerden hepimiz bir oranda rahatsızlık duysak da pek azımız sanal dünyanın dehlizlerine her gün bir yenisi gömülen hayatların farkına varabiliyoruz. Çin’in YY (vayvay ya da yüyin) isimli canlı yayın platformunu konu edinen People’s Republic of Desire belgeseli, bu sanal platformda üne kavuşmuş internet fenomenleri ile onların toplumun alt ve üst sınıflarından hayranlarıyla ilginç ilişkisini ele alarak tüketim kültürünün teknoloji yoluyla insan hayatlarını öğüttüğü yeni bir aşamasına ışık tutuyor.

people's republic of desire female2005 yılında bilgisayar oyunu kullanıcılarını hedef alarak kurulan YY firması, canlı yayın ve sohbet özelliklerini yapısına ekleyerek kısa sürede milyarlarca dolarlık piyasa değerine ulaşmış. Şu an Çin’de YY ve benzeri canlı yayın (live streaming) platformlarının yaklaşık 450 milyon takipçisi olduğu biliniyor. İlk bakışta Instagram ve Youtube gibi kanallardan farklı görünmeyen YY platformunun ayırt edici özelliği “showroom” denilen sanal odalarda sohbet, dans ve karaoke gibi programlar yapan fenomenlerin takipçilerinden para toplayabilme özelliği. Örneğin, belgeselin ana karakterlerinden kadın programcı Shen Man ayda 40,000 dolar kazanırken, erkek yıldız Big Li 60,000 dolar kazanıyor–evet, kazandıkları Çin parasının Amerikan doları karşılığı! Ödeme yapan hayranların büyük bir kısmı köyden kente göç etmiş ama yoksulluk yüzünden evlenemeyen ya da sosyalleşemeyen genç erkeklerden oluşuyor. Bu genç erkekler, Çin’de “kaybeden/kayıp” anlamına gelen “diaosi” terimiyle anılıyor.

Sanal yıldızların en büyük gelir kaynağı ise sıra dışı eğlence biçimlerinden çoktan sıkılmış, farklı yerlerde tatmin ve mutluluk arayan zengin erkeklerden oluşuyor. Bir kısmı evli bu zengin erkekler satın aldıkları “lolipoplar” yoluyla–yaptıkları ödemeler bazen yüz binlerce doları bulabiliyor–fenomenlerin şöhretlerini artırmasına destek olurken, zenginliklerini kanıtlama ve bazen de kadın yıldızlarla özel ilişkiler kurma şansı buluyorlar. Kısacası canlı yayın platformları radyo programcılığını görselleştirip kumar, fuhuş ve video oyunları gibi eğlence biçimlerinin kontrollü bir formatıyla buluşturarak adeta bir “piyasa mucizesi” yaratıyor. Peki yüz binlerce doların döndüğü bu platformları hem yoksul işçiler hem de zengin iş adamları için cazip kılan şey ne?

Büyük şehirlerde uzun saatler çok düşük maaşlar için çalışan işçiler bu platformların bol kahkahalı programlarını tek rahatlama yolu olarak görüyor. Bir kısmı fenomenlerin ve onların zengin takipçilerinin binlerce doları bir tıkla harcamasını izlemekten büyük haz aldığını ifade ederken büyük bir kısmı çoğu kendileri gibi sıradan arka planlara sahip bu yıldızları birer idol olarak benimseyip, onların tek kriteri daha çok para kazanmak olan “başarılarına” ortak olmak istiyor. Bunun için de üç kuruşluk maaşlarını bu platformlarda harcamaktan kaçınmıyorlar.

people's republic of desire maleZengin erkekler içinse süreç zamanla değişmiş. Başlarda fenomenlerle yakınlaşmak ve egolarını tatmin için para harcama şovları yapan zenginler zamanla yıldızlara sponsor olarak onlar üzerinden para kazanmaya başlamışlar. Örneğin, en iyi programcının seçildiği yıllık yarışmada himayelerindeki fenomenlere yüklü ödemeler yapıp onların kazanmalarını sağlarken yarışmanın asıl kazananı kendileri olabiliyorlar. Trajik olan tüm şöhretleri bu yarışmada bağışlanacak paralara bağlı olan fenomenler de tüm birikimlerini yarışmada kullanarak patronlarını ve elbette tüm sistemi kendi karına göre kurgulamış YY şirketini zengin ediyorlar. Çoğu toplumun alt tabakalarından gelen ve şöhret koçlarına paralar harcayarak bir anda parlayan yıldızlar yine aynı hızla sanal dünyanın çöplüğüne gönderiliyor. Üstelik geçimlerini onlara bağlayan aileleriyle birlikte.

Benzer bir kayıp hissini Çin’in olimpiyat oyunlarına hazırlamak üzere seçtiği sporcularla ilgili bir belgeselde tatmıştım. 2012 yapımı China Heavy Weight isimli belgeselde Çin’in Sichuan eyaletinde bir orta okulda bütün geleceği boksör olmak üzerine kurulan, seçilmedikleri takdirde okula bile devam edemeyen öğrencilerin heba edilen hayatları konu ediliyordu. Aynı hoyratlık tüketim toplumunun günümüz aşamasında sosyal medya kanallarıyla hepimizin hayatlarına işliyor. Yüklü paralar kazanarak büyük başarılar elde ettiğini zanneden sanal yıldızlar yoksul takipçilerini, zenginler kendi paralarıyla yarattıkları sanal yıldızları, YY gibi şirketler bu grupların tamamını sömürerek görünürde kahkaha yayan bir mutsuzluk zincirine her gün yeni bir halka ekliyorlar. Özellikle filmde kullanılan görsel grafiklerle adeta başka bir çağdaymış gibi görünen bu sistemin işleyişi aslında telefon mesajlarıyla oy kullandığımız basit televizyon yarışmalarından çok da farklı değil. Bir dokunuşla gönderdiğimiz elektronik sinyaller hepimizin hayatını içi mutsuzluk dolu kara bir boşluğa itelemekten başka bir işe yaramıyor.

Filmin fragmanı için tıklayın.

Yapım yılı: 2018

Yönetmen: Hao Wu

Dili: Çince (İngilizce Altyazılı)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s