Hong Kong, 2018

pexels-photo-722218.jpeg

Uzak Doğu’nun en çok merak uyandıran yerlerinden biridir Hong Kong. Bölgede sömürgeci yönetimden en son çıkan yer olması dolayısıyla (İngilizler yönetimi 1997 yılında Çin’e devretti) hem Uzak Doğu’da küçük bir Avrupa kenti olarak bilinir, hem de İngiliz idaresindeyken bile kültürel bağlarını koruduğu Çin’in başka bir yüzünü temsil eder. Dolayısıyla İngiliz etkisinin yanı sıra Çin’in özel yönetim modelini de gözlemleyebileceğiniz bir laboratuvardır Hong Kong.

Yıllar önce Hong Kong’a ilk ziyaretimi Çin’de öğrenciyken yapmış, kısa bir metro yolculuğuyla kendimi fiziksel olarak Çinli ama kültürel olarak Avrupai bambaşka bir dünyanın içinde bulmuştum. Bu seferki (Mayıs 2018) ziyaretimdeyse bölgenin kolonyal geçmişinden ziyade kentlerimizin geleceği takıldı kafama. On yıl önce aklıma gelmemiş, oysa bu ziyaretimde şehrin arşa uzanan yüksek binaları bana İstanbul’un geleceğini –belki de birkaç yıl sonrasını– tahayyül ettirdi. Benzer bir karşılaştırmayı son yıllarda Şangay’da deneyimlediğim hava kirliliği dolayısıyla yapmış, orada takmak zorunda kaldığım maskelere bir gün İstanbul’da da ihtiyaç duyabileceğim düşüncesiyle ürpermiştim. Bu yıl itibariyle diyebilirim ki, bu zamana kadar dünyanın her bir yanından ayrı tuttuğum İstanbul Boğazı’nın göğe karışan mavisi çok yakın bir gelecekte sadece nostalji olarak kalacak dimağlarımızda. İstanbul’a alçalan uçaktan açıkça görünen hava kirliliği veya birbiri ardına sıralanan gökdelenler ile Hong Kong silueti arasında benzerlik kurmak artık zor değil.

Malum Hong Kong çok büyük olmayan bir adalar toplamı. Nüfus yoğunluğuna oranla arazi sınırlı olduğundan dikey yapılaşma politikası uygulandığı yetmiyormuş gibi, denize yapılan dolgularla her sene yeni inşaat alanları açılıyor ve zaten yüksek olan binaların ön cephesine daha yüksekleri ekleniyor. Bu yöntemlerle barınma sorunu çözülebiliyor mu derseniz, Hong Kongluların yüzde seksen beşi şehirde ev sahibi olmanın imkansız olduğunu düşünüyor. Hong Kong Üniversitesi’nden bir arkadaşım 25 metre kare stüdyo dairesine 1600 Amerikan doları kira ödediğinden dem vuruyor. Ev fiyatları ve kiralar böyle yüksek olunca medyada karşımıza çıkan tek kişilik yatak büyüklüğündeki ‘tabut evler’ ya da ‘kafes evler’ hayatın normal bir parçası olmuş durumda. Tabi mesele arazi kıtlığı ile geçiştirilebilecek türden değil, kar odaklı şehir planlamacılığı ve yoksulların barınma hakkının tanınmaması barınma sorununu Hong Kong’un en önemli meselesi haline getirmiş. Kentteki en önemli sosyal hareketler barınma hakkı ve kentsel dönüşüm sorunları etrafında şekilleniyor.

Hong Kong’un diğer önemli meselesiyse Çin ile olan ilişkiler. Pek çok Hong Kong sakini İngiliz yönteminden çıkan bölgenin bağımsız bir yol izlemesi gerektiğini ve Çin müdahaleciliğine direnilmesi gerektiğini düşünüyor. Bu yüzden son yıllarda çok sayıda protesto ve muhaliflerin göz altına alınması gündemi belirledi. Son günlerde yapılan tartışmalardan biri bölgede konuşulan Kanton dilinin (Çincenin güney eyaletlerinde konuşulan diyalekti) terkedilip Çin’in resmi dili Mandarinin resmi dil olarak kullanılması. 1997’deki devir teslimden sonra İngilizce iş ve eğitim dünyasında hala yaygın olmakla birlikte sokaktaki etkisini kaybederken Çin’den göçün artışıyla birlikte Mandarin günlük hayatta daha fazla duyulur olmuş. Dolayısıyla bağımsızlıkçı çevreler Kanton dilinin kaybolacağı kaygılarını taşıyor. Dil sorunu Çin ile devam etmekte olan güç-etki polemiğinin sadece küçük bir parçası. Çin, özel ekonomik konumu dolayısıyla Hong Kong’u eyaletlerinden birine dönüştürmeyi planlamasa da, adanın kültürel ve politik olarak bağımsız bir post-kolonyal dönüşüm geçirmesine seyirci kalacak gibi görünmüyor. Son yirmi yılda dünyanın pek çok yerinde kendisine kapıların sınırsız açılmasını sağlayan ekonomik gücü, Hong Kong gibi tarihsel olarak özel bir bölgede de etkili olacak mı yakın zamanda göreceğiz.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s